قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
706
تاريخ الفي ( فارسى )
مجلس معاويه درآمدند احنف را تعظيم و تكريم بسيار كرده و او را بر سرير خود جاى داد . بعد از آن از ايشان طريق معيشت و سيرت ابن زياد پرسيد . اكابر بصره در باب ستايش ابن زياد داد مبالغه دادند و بر معدلت و شفقت او نسبت به رعايا گواهى دادند . امّا احنف بن قيس ساكت بود و در باب مدح و ذمّ ابن زياد هيچ نمىگفت . پس معاويه گفت : اى ابا بحر ! چرا تو چيزى نمىگويى ؟ گفت : يا امير المؤمنين اگر چيزى گويم مخالفت قوم مىشود . معاويه گفت : برخيزيد كه ابن زياد را از امارت بصره عزل كرديم ؛ مدعا معلوم شد . ما هركه را شما مىطلبيد به ايالت ولايت شما مىفرستيم . پس ايشان بيرون آمده هريكى از ايشان شخصى از امرا اختيار مىنمود . الحاصل اختلاف در اختيار والى ميان ايشان پيدا شد . اما احنف بن قيس در اين باب نيز هيچ نمىگفت . تا آنكه روز ديگر معاويه باز اهل بصره را طلب نموده گفت : چه كس را جهت حكومت شهر خود اختيار كرديد ؟ هركدام از ايشان آنكس را كه مىخواستند گفتند . چون احنف ساكت بود معاويه باز از او پرسيد : يا ابا بحر تو چه مىگويى ؟ احنف گفت : يا امير المؤمنين اگر تو كسى از اهل بيت خود بر ما والى خواهى ساخت غير از عبيد اللّه بن زياد هيچكس را نمىخواهيم ، و اگر غير از اهل بيت خود كسى را بر ما والى خواهى ساخت او را امير المؤمنين بهتر داند . پس معاويه بخنديد و منشور امارت بصره را باز به اسم عبيد اللّه نوشت و او را در باب احنف بن قيس بسيار وصيت كرد كه بعد از اين مراعات خاطر او را بسيار نمايد و در تعظيم و تكريم او دقيقهاى فرونگذارد . آخر بعد از موت معاويه [ در ] فتنههايى كه در بصره پيدا شد احنف كمال امداد و اعانت به عبيد اللّه به فعل آورد . و در اين سال قيس بن سعد بن عباده كه در جميع مشاهد ملازم ركاب ولايت انتساب امير المؤمنين على ، عليه السّلام ، بود وفات يافت . « 1 » و از جملهء وقايع اين سال قصّهء يزيد بن مفرغ حميرى است كه از مشاهير شعراى عرب بود « 2 » . تفصيل آن چنانچه در كامل التواريخ مذكور است آن است كه يزيد بن مفرغ همراه عباد بن زياد - كه والى سيستان بود - مىبود . اتفاقا در اين سال بهواسطهء شغل عباد به حرب اتراك آن ديار علوفه مقرّرى بعضى لشكريان را نداد . مردم بسيار به عسرت اوقات مىگذرانيدند و يزيد بن مفرغ نيز از آن جماعت بود ، بنابراين گفت : ألا ليت اللّحى كانت حشيشا * فتعلفها دواب المسلمينا
--> ( 1 ) . درگذشت سعيد بن عاص ، عميرة بن يثربى قاضى بصره را نيز در اين سال نوشتهاند . ( 2 ) . شرح حال وى در الاغانى ، ج 15 ، ص 51 - 73 آمده است .